Opgravingen grafveld

Tijdens het archeologisch onderzoek aan de Roskam, dat plaatsvindt op de plek waar de komende jaren de woonwijk Huysackers ontstaat, is onlangs een bijzondere vondst gedaan: een goed bewaard grafveld uit de vroege middeleeuwen. Het dateert uit de periode 675 -725.  Archeologen graven dit grafveld nu op, samen met een groep specialisten en studenten van de Universiteit Leiden. Dit gebeurt van 17 tot 27 mei.

Grootschalig onderzoek

Sinds oktober 2016 is ruim 15 hectare van het gebied in opdracht van de gemeente Veldhoven opgegraven. Tot op heden hadden de opgravingen vooral veel en goed bewaarde bewoningssporen opgeleverd, die dateren vanaf de midden bronstijd (circa 1500 voor Christus) – het tijdperk waaruit ook de Oerlese grafheuvels van Toterfout-Halve Mijl stammen-  tot in de late middeleeuwen (circa 1300 na Christus). De bewoningssporen bestaan vooral uit de grondsporen van vele tientallen boerderijen, schuren, stallen, waterputten, greppels en oude zandwegen. Uit deze grondsporen zijn door de archeologen veel vondsten van aardewerk, steen, metaal en hout verzameld. Vaak in de vorm van nederzettingsafval, maar soms ook hele – bewust begraven – voorwerpen van hout, metaal en aardewerk. Het grafveld kwam eind maart als een verrassing aan het licht en is na ontdekking weer afgedekt om het op een later tijdstip goed voorbereid te kunnen opgraven.

Een Merovingisch familiegrafveld

De periode van ca 450 tot 725 wordt ook wel de Merovingische tijd genoemd. Het is de periode na de Romeinse overheersing waarin beetje bij beetje deze - grotendeels ontvolkte - streken opnieuw worden gekoloniseerd. In die tijd regeerde het Merovingische koningshuis over het Frankische Rijk, waartoe ook deze streken behoorden. Archeologen spreken daarom meestal van Merovingische grafvelden. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werden in Veldhoven al twee Merovingische grafvelden (deels)opgegraven, een op de plek van het zwembad D’n Ekkerman, de andere nabij de oprit naar parkeerplaats Oeienbosch.
Het huidige grafveld bestaat uit 21 begravingen die zijn aangelegd op een (voormalig) erf van een Merovingische boerderij. In de oudste graven zijn vermoedelijk de lichamen van de overleden bewoners van de boerderij begraven. Een generatie later zijn op die plek nog nazaten van de eerste bewoners begraven. Het gaat dus om een vrij compact familiegrafveld, althans, dat denken we nu.

(Afbeelding © Mikko Kriek/Hazenberg Archeologie)

Kamergraven met bijzondere bijgiften

De eerste generatie graven zijn waarschijnlijk zogenoemde ‘kamergraven’, waarin de grafkist in een met planken beschoeide grotere ‘ondergrondse kamer’ is geplaatst. De tweede generatie graven zijn vooral kistbegravingen, geplaatst in een uitgegraven grafkuil.
De overledenen kregen vaak bijzondere persoonlijke bijgiften mee, zoals bij mannen krijgeruitrustingen met zwaarden, een lans en een schild. Vrouwen en kinderen werden regelmatig begraven met fraaie kralensnoeren, mantelspelden en hangers, ingelegd met halfedelsteen. Soms kreeg de overledene zelfs een gouden muntje mee in de mond, voor de overtocht naar het rijk der voorvaderen. Op de afbeelding hierboven worden wat van die voorwerpen getoond.

Het grafveld is compact en weinig verstoord door latere activiteiten.

Wanneer en door wie?

Opgravingen grafveld maart 2017Van 17 tot 27 mei wordt het grafveld opgegraven door leden van het vaste team van opgravingsbureaus Archol-ADC en een speciaal hiervoor samengestelde groep specialisten en studenten van de Universiteit Leiden, onder leiding van kenner bij uitstek van Merovingsche grafvelden, professor Frans Theuws.
De kunst is nu de graven in 3 teams van enkele archeologen één voor één minutieus op te graven en te documenteren. Vaak vragen de broze voorwerpen van roestige stukken ijzer, brons, edelmetaal, aardewerk en glas veel aandacht en geduld. Soms worden roestige ijzeren voorwerpen zoals zwaarden en riembeslag - ingewikkeld in gipsverband - als één blok geborgen om vervolgens in een restauratieatelier - na röntgenopnamen-  nauwkeurig te worden uitgeprepareerd. Van de skeletten is in de zure grond nauwelijks wat overgebleven. Hout van de grafbekisting is al lang geleden vergaan.

Locatie

Het onderzoek vindt plaats direct ten noorden van de Roskam. Dit is de verbindingsweg tussen Sondervick en Zittard. De opgraving bevindt zich wat meer aan de kant van Zittard, maar is duidelijk te herkennen.

Meekijken

Rondom het grafveld staat een hek en er is 24-uurs camerabewaking aanwezig. Op de bewakingscamera is ook een webcam geïnstalleerd, waardoor het voor iedereen mogelijk is om online alle werkzaamheden te kunnen volgen. Klik hiervoor op de webcam linksboven op ‘Live stream'.

Eén tot twee keer per week geven de archeologen een rondleiding, te beginnen op vrijdagmiddag 19 mei om 15.00 uur. De volgende rondleidingen worden aangegeven op onderstaand blog.

Blog

Donderdag 25 mei (op Hemelvaartsdag) om 15.00 uur wordt er weer een rondleiding gegeven over de opgraving. Het team werkt gewoon door!

Vrijdag 19 mei - Een archeoloog van onderzoeksbureau Archol maakte maandagmiddag een droneopname van het net vrijgelegde grafveld. Dat filmpje willen we graag met u delen.
Op het filmpje zijn de contouren van de graven duidelijk te zien als rechthoekige verkleuringen in het gele zand. De grote ronde vlek is de plaats waar in de Merovingische tijd, rond 650 een waterput werd gegraven. Deze behoorde bij het boerenerf waar later het grafveld werd aangelegd. Op het moment dat de eerste graven werden aangelegd, waren de waterput en de boerderij van het voormalige erf waarschijnlijk al niet meer in gebruik.

Vanmiddag 15.00 u rondleiding bij het grafveld.
Voor degenen die niet in de gelegenheid zijn om te komen, wordt morgen, zaterdag 20 mei om 14.00 ook een rondleiding gegeven.

donderdag 18 mei - Drie Leidse studentes graven voorzichtig een ondiepe kistbegraving op. Dit gebeurt onder een partytent tegen de regen. Zojuist zijn de contouren van een schedel en twee armen tevoorschijn gekomen. Van het bot is weinig anders over dan  bruinige vlekken in het zand. Van de houten kist is niets meer te zien. Nog geen bijgiften tegengekomen. Vandaag worden nog wat (ondiepe) kistbegravingen  aan de rand van het grafveld onderzocht. Vanaf vanmiddag wordt een eerste groter - en dieper -  kamergraf onderhanden genomen.

Niet vergeten: morgen, vrijdagmiddag 15.00 u: toelichting aan de rand van het grafveld!

woensdag 17 mei 2017 - Afgelopen maandag is het grafveld vrijgelegd. Er zijn hekken en keten geplaatst en een bewakingscamera met een webcam. De graven zijn te zien als grijze rechthoekige verkleuringen in de gele ondergrond.
Het Leidse specialistenteam is inmiddels gearriveerd. Vanaf vanmiddag worden de eerste graven opgegraven. De werkzaamheden zijn goed te volgen op de webcam.

Opgravingen grafveld mei 2017

Hoe tevreden bent u over deze pagina van de website?

Doe mee aan het onderzoek